تاثیر پرتودهی با پرتو گاما بر جوانه زنی و برخی از ویژگی های ریخت شناسی گیاهچه-های غلات، حبوبات و سبزیجات

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی و مدیر گروه گیاهپزشکی- پژوهشکده کشاورزی هسته ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای، سازمان انرژی اتمی ایران

چکیده

یکی از روش های پرایمینگ پرتودهی با پرتوگاما به منظور افزایش جوانه‌زنی بذر وتحریک رشد گیاهچه است. در این پژوهش، اثرات دزهای مختلف پرتو گاما بر جوانه‌زنی و صفات رویشی بذر غلات، حبوبات و سبزیجات بررسی گردید. پرتودهی با استفاده از گاماسل با چشمه کبالت ۶۰ و آکتیویته Ci2*108/7، با سرعت پرتوتابی 0/087گری در ثانیه در چهار سطح (۱۰، ۲۰، ۳۰ و ۴۰) گری در قالب طرح کاملا تصادفی با ۳ تکرار انجام شدند. نتایج نشان داد جوانه‌زنی در بذور گندم، ذرت، نخود و گوجه‌فرنگی واکنش مثبت به پرتودهی با پرتو گاما داشتند. اگرچه در بذر لوبیا و پیاز با افزایش دز جوانه‌زنی کاهش یافت اما در بذور ماش، خیار و کاهو با دزهای بالاتر، درصد جوانه‌زنی بیشتری شد. واکنش بذور مختلف به پرتودهی با پرتو گاما متفاوت است و برای برخی بذور مانندگندم، ذرت، ماش، نخود، گوجه‌فرنگی و خیار می‌توان برای افزایش درصد جوانه‌زنی و بنیه گیاهچه از پرایمینگ با پرتوگاما استفاده کرد. در دیگر صفات رویشی اندازه‌گیری شده نسبت به شاهد، در اثر پرتودهی بذور لوبیا، پیاز و ماش افزایش نداشتند ولی بذور نخود، گندم، ذرت، خیار، کاهو و گوجه‌فرنگی نسبت به شاهد افزایش داشتند و واکنش مثبت به پرایمینگ با پرتوگاما نشان دادند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effects of gamma irradiation on germination and morphological traits of some cereals, legumes and vegetables plantlets

نویسنده [English]

  • Samira Shahbazi
Head of plant protection Department, Nuclear Agriculture Research School, Nuclear Science and Technology Research Institute (NSTRI), Atomic Energy Organization of Iran (AEOI), Alborz, Iran
چکیده [English]

One of priming methods is gamma irradiation to increase seed germination and seedling growth. In this research, effects of different doses of gamma ray on germination and vegetative traits of cereals, legumes and vegetables were investigated. Irradiation was carried out with use of gamma cell with cobalt 60 and Ci 7.8*102, with irradiation velocity of 0.087 g/s in four levels (10, 20, 30 and 40) in a completely randomized design with 3 replications. Results showed that germination in wheat, corn, chickpea and tomato seeds had positive reaction to low doses of gamma radiation, although in bean and onion seed germination decreased with increasing germination dose, but in mungbean, cucumber and lettuce seeds with higher doses germination percentage increased. The response of different seeds to gamma radiation levels is different, and for some seeds such as wheat, corn, mungbean, chickpeas, tomatoes and cucumbers, priming with gamma irradiation can be used to increase percentage of germination and seedling growth. In other vegetative traits, compared to control, there was no increase in beans, onions and mungbean was observed but the seeds of chickpeas, wheat, corn, cucumber, lettuce and tomato increased compared with the control and showed a positive reaction to priming with gamma irradiation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Priming with gamma irradiation
  • Germination
  • Cereals
  • Legumes
  • Vegetables