بررسی قابلیت کانی‌زایی اورانیم نوع سطحی (پلایایی) در حوضه‌ی دق سرخ ایران مرکزی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 باشگاه پژوهش‌گران جوان و نخبگان، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، صندوق پستی: ۱۴۵۱۵-۷۷۵، تهران ـ ایران

2 رسوب‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، صندوق پستی: 917751111، مشهد ـ ایران

3 مهندسی معدن، دانشکده‌ی فنی، دانشگاه تهران، صندوق پستی: ۵۱۵-۱۴۳۹۵، تهران ـ ایران

4 پژوهشکده‌ی کاربرد پرتوها، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، سازمان انرژی اتمی ایران، صندوق پستی: 3486-11365، تهران ـ ایران

چکیده

اورانیم نوع سطحی (پلایایی) ذخایر اندک و محدود هستند که در شرایط خاص تشکیل می­شوند. پلایای دق سرخ در 30 کیلومتری شمال- شمال­شرق شهرستان اردستان و در منطقه­ی ایران مرکزی قرار گرفته است. با پی­جویی منظم و مطالعه­ی زمین­شناسی و ژئوشیمیایی، قابلیت حوضه­ی دق سرخ برای اورانیم نوع پلایایی بررسی شد. نوع­های رخساره­ای حوضه به دو واحد رخساره­ای اصلی، دشت کوهپایه­ای و پلایا تقسیم می­شود. با حفر 77 چاهک و نمونه­برداری و تجزیه­ی عنصری با استفاده از طیف­سنجی جرمی- پلاسمایی جفت­شده­ی القایی (ICP-MS)، ناهنجاری اورانیم در لایه­ای به ضخامت cm 20 تا cm 30 در عمق  cm125 شناسایی شد. بیش­ترین مقدار پرتوزایی این لایه (شمارش در ثانیه) cps 250 و عیار اورانیم آن لایه، 1-mg kg 15 به­دست آمد. مطالعه­های تکمیلی آن نشان داد که قابلیت اورانیم حوضه­ی دق سرخ  به علت­های مختلف از جمله وجود اورانیم با وسعت پراکندگی زیاد و غلظت کم، نزدیک بودن سطح ایستابی، وسعت زیاد حوضه و کمبود مواد آلی پایین است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evalution of Mineralization Potential of Superficial Uranium (Playa Type) in Dagh-E-Sorkh Basin- Central Iran

نویسندگان [English]

  • K Pazand 1
  • A Behzadinasab 2
  • M.R Ghaderi 3
  • M.R Rezvanianzadeh 4
چکیده [English]

Uranium playa type is limited reserves which are formed in special conditions. The Dagh-e-Sorkh playa is located at 30 km north-norgh east of Ardestan which is located in the Central part of Iran. The two main facies type of basin, including pediment and playa type were determined, and by drilling 77 pit, sampling and analysis with the Induced Coupled Plasma - Mass Spectroscopy (CP-MS), the uranium anomaly was identified in a layer with the thickness of 10 cm - 15 cm, where the maximum activity and uranium grade were 250 cps and 15 mg kg-1, respectively. The results showed the uranium mineralization potential of the basin is low.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Superficial Uranium (Playa Type)
  • Dagh-E-Sorkh
  • Central Iran

[1] D.L. Leach, K. Puchlik, R.K. Glanzman, Geochemical exploration for uranium in playas, Journal  of  Geochemical  Exploration, 13 (1980) 251-283.

 

[2] M.E. Gutierrez, Origin and evolution of playas and blowouts in the semiarid zone of Tierra de Pinares (Duero Basin, Spain), Geomorphology, 72 (2005) 177–192.

 

[3] D.B. Krinsley, Geomorphological and paleo climatological Studies of the Playa of Iran: US Government Printing Office Washington D.C., (1970) 20-402.

 

[4] W.S. Motts, Hydrologic types of playas and closed valleys and some relation of hydrology to playa geology, in Neal. J. T. (Ed.,) Geology, Mineralogy and Hydrology of U. S. Playas, Air force Research laboratory: Bedford  Massachusetts: Environmental Research  Papers, 96 (1965) 73-105.

 

[5] A.S. Goudie, Global warming and fluvial geomorphology, Geomorphology, 79 (2006) 384-394.

 

[6] L.A. Hardie, H.P. Eugster, The evolution of closed-basin brines, Mineralogical Society America Special Paper, 3 (1970) 273–290.

 

[7] S. Liu, S. Jaireth, Exploring for calcrete-hosted uranium deposits in the Paterson region, Western Australia. Aus Geo, Issue No. 103 (2011).

 

[8] A. Aghanabati, The geology of Iran, Geological Survey of Iran, Tehran, (2004) 586.

 

[9] H.A. Torshizian, Sedimentology and Geomorphology of Saghand Playa in Central Iran, (Yazd Province), Journal of Stratigraphy and Sedimentology Researches University of Isfahan, 43 (2011) 137-162.

 

[10] A. Mohammadi, Sedimentology and sedimentary geochemistry of Jazmurian playa, Arid Biom Scientific and Research Journal, (2010) 68-79.

 

[11] M. Khosroshahi, M.T. Khashki, T. Ensafi Moghaddam, Determination of climatological deserts in Iran, Iranian journal of Range and Desert Reseach, 16 (2009) 96-113.

 

[12] M.W. Bowen, W.C. Johnson, S.L. Egbert, S.T. Klopfenstein, A GIS-based approach to identify and map playa wetlands on the High Plains, Kansas, USA. Wetlands, 30, 4 (2010).

 

[13] W.M. Last, T.H. Schweyen, Sedimentology and geochemistry of saline lakes of the northern Great Plains, In Proceedings, 2nd international symposium on saline lakes. Edited by U. T. Hammer. Dr. W. Junk Publishers, The Hague, The Netherlands (1983).

 

[14] K.R. Kumar, D. Pande, A. Misra, K. Nanda, Playa Sediments of the Didwana Lake, Rajasthan: A New Environment for Superficial-type Uranium Mineralisation in India, Journal Geological Society of India, 77 (2011) 89-94.

 

[15] A. Misra, D. Pande, K.R. Kumar, L.K. Nanda, P.B. Maithani, A. Chaki, Calcrete-hosted surficial uranium occurrence in playa-lake environment at Lachhri, Nagaur District, Rajasthan, India. CURRENT SCIENCE, 101, 1 (2011).

 

[16] B. Beeson, N. Clifford, W. Goodall, Reguibat surface uranium project, Mauritania. International Symposium on Uranium Raw Material for the Nuclear Fuel Cycle. Vene (2014).

 

[17] R.R.P. Noble, D.J. Gray, N. Reid, Regional exploration for channel and playa uranium deposits in Western Australia using groundwater, Applied Geochemistry, 26 (2011) 1956–1974.