معرفی کانی‌زایی اورانیم آتشفشان‌زاد با استفاده از شاهدهای زمین‌شناختی، دگرسانی، کانی‌شناختی و ژئوشیمیایی در خاور بم (جنوب - خاوری ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان- لرستان ـ ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان - لرستان ـ ایران

3 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ـ ایران

4 پژوهشکده‌ی مواد و سوخت هسته‌ی، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، سازمان انرژی اتمی ایران

5 دانشکده فنی، دانشگاه تهران، تهران ـ ایران

چکیده

منطقه‌ی مطالعاتی در خرده- قاره‌ی ایران مرکزی، بخش جنوبی بلوک لوت و 45 کیلومتری خاور شهرستان بم واقع شده است. واحدهای اصلی منطقه از توالی سنگ‌های آذرآواری و لایه‌های گدازه‌ای به سن ائوسن با روند کلی شمال باختری- جنوب خاوری و متشکل از ماگمای کالک‌آلکالن پتاسیم- بالا هستند که تشکیل آن‌ها مرتبط با محیط زمین‌ساختی قوس‌ ماگمایی و حوزه‌ی فرورانش است. ناحیه‌های دگرسانی رسی، سیلیسی، هماتیتی، زئولیتی و کلریتی در ارتباط با کانی‌زایی اورانیم در منطقه مشاهده می‌شوند. مجموعه‌های ژئوشیمیایی مرتبط با حضور اورانیم در محدوده‌ی مورد مطالعه عبارت‌اند از مجموعه‌های مرتبط با سنگ‌های اسیدی و حدواسط شامل U-W-As-Mo-S-Cu-Ag و مجموعه‌های مرتبط با سنگ‌های آذرین بازیک که شامل U-Ni-V-Ag-Co-W-Mo-Cr-Cu-S هستند. ساختار‌ها و بافت‌های اصلی مشاهده شده در منطقه شامل استوک‌ورک، رگه‌رگچه، خوردگی، شعاعی، انتشاری و غشای حاشیه‌ای هستند. عمده کانی‌زایی منطقه شامل کانی‌های ثانویه‌ی اورانیم شامل بُلتودیت، فسفرانیلیت و کارنوتیت، منگنز اکسیدها، آهن اکسیدها‌ و هیدروکسیدها، مقدار کمی سولفید (پیریت)، کانی‌های گروه زئولیت و سایر گروه‌های کانی‌‌ها‌ هستند که غالباً در اثر فرایندهای گرمابی و برون‌زاد بعدی تشکیل شده‌اند. بر اساس مقایسه‌ی الگوی کانی‌زایی منطقه و تطبیق آن با شرایط زمین‌شناختی، دگرسانی و ژئوشیمیایی کانسارهای اورانیم، محتمل‌ترین‌گزینه برای گونه‌ی کانی‌زایی در منطقه، کانی‌زایی اورانیم آتشفشان‌زاد معرفی شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Introduction of Volcanogenic Uranium Mineralization Using Geological, Alteration, Mineralization and Geochemical Evidence at East Bam (South - East of Iran)

نویسندگان [English]

  • M Goudarzi 1
  • H Zamanian 2
  • A Javanshir 3
  • M.R Rezvanianzadeh 4
  • M. R Ghaderi 5
چکیده [English]

The studied area is located in the central Iran micro-continent, in the southern part of Lut block, 45 kilometers east of Bam Township. The main units of the area are mostly intercalation of pyroclastic rocks and lava layers in the age of Eocane, with the general trend of southwest- northeast and include high potassium calc- alkaline magma that their formation are related to the tectonic environments of magmatic arc and subduction zone. Argillic, silica, hematite, zeolite and chlorite alteration are observed in the area in relationship with uranium mineralization. The geochemical complexes related to uranium presence were identified in the study area. They are: complexes in relation with acidic and moderate rocks, including U-W-As-Mo-S-Cu-Ag, and complexes related to the basic igneous rocks, including U-Ni-V-Ag-Co-W-Mo-Cr-Cu-S. The main observed structures and textures in this area involve stock work, vein veinlet, corrosion, radial, release and peripheral membrane. The main mineralization in the area includes uranium secondary minerals contains Boltwoodite, Phosphuranylite and carnotite, manganese oxides, iron oxides and hydroxides, a few sulfide, zeolite mineral group and other minerals groups which mostly are formed under the influence of hydrothermal and late supergene processes. Based on a comparison pattern of mineralization in the area and its adjustment with the geological, alteration and geochemical conditions in uranium deposits, the most possible choice for mineralization type in the area has been introduced as volcanogenic uranium mineralization.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Uranium Mineralization
  • Volcanogene
  • Alteration
  • Bam

[1] J.T. Nash, H.C. Granger, S.S. Adams, Geology and concepts of genesis of important types of uranium deposits, in Economic Geology Seventy-Fifth Anniversary Volume, (1981) 63-116.

 [2] J.A. Plant, P.R. Simpson, B. Smith, B.F. Windley, Uranium ore deposits products of the radioactive Echo Bay U-Ni-Ag-Cu deposits, North West Territories, Canada. Economic Geology., 68 (1999) 635–656.

 [3] S.A. Aghanabati, Geology of Iran. published by Geological Survey and Mineral Exploration Organization of Iran, (2004).

 [4] J. Eftekharnejad, N. Samimi, S. Ershadi, 1: 250000 Geological Map of Allahabad. Geological Survey and Mineral Exploration Organization of Iran, (1993).

 [5] M. Goudarzi, A. Javanshir, M. Alikhani, M. Saidian, H. Karimi, 1: 5000 Geology map of Narmashir region. Exploration Deputy Director of Skam company, Atomic Energy Organization of Iran, (2014).

 [6] M. Goudarzi, Genesis of Uranium Mineralization in the East of Bam region, Economic Geological master's thesis, Lorestan University, (2015).

 [7] J.A. Pearce, N.B.W. Harris, A.G. Tindle, Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of grantitic rocks, Juornal of petrology, 25 (1984) 956-983.

 [8] G.W. Walker, Host rocks and ther alteration as to uranium-bearing veins in the conterminous United State. U.S. Geol. Survey Prof. P 455-C, (1963) 37-53.

 [9] R.A. Rich, H.D. Holland, U. Petersen, Hydrothermal uranium deposits, Elsevier Scientific Publishing Co., (1977). Amsterdam, New York, 264 (1977) Dfl. 85.00.

[10] L.J. Robb, Introduction to ore forming processes, Blackwell Publishing, (2005) 373.

 [11] M. Karimpour, A. Malekzadeh, M.R. Heidarian, Exploration of Natural Reserves. published by  Ferdowsi University of Mashhad. (2005) 636.

 [12] R.A. Zielinski, Experimental Leaching of volcanic glass Implications for evalution of glassy volcanic rocks as sources of uranium, in Goodell, P.C., and Waters, A.C., eds., Uranium in Volcanic and volcanoclastic rock: American Association of Petroleum Geologist Studies in Geology, 13 (1981) 1-11.

 [13] R.O. Fournier, The behaviour of silica in hydrothermal solutions'B.R. Berger, P.M. Bethke (Eds.), Geology and Geochemistry of Epithermal Systems. Reviews in Economic Geology, Society of  Economic Geologists, (1985) 45–61.

 [14] R.W. Boyle, Geochemical prospecting for thorium and uranium deposits in Developments in Economic Geology 16. Elsevier Scientific Pub. Comp., (1982) 498.

 [15] J.T. Nash, Volcanogenic uranium deposits—Geology, geochemical processes, and criteria for resource assessment: U.S. Geological Survey Open-File Report 2010-1001, (2010) 99.

 [16] M. Hejazi, M. Qorbani, Geology of Iran: Bentonite – Zeolite. published by the Geological Survey of Iran, (1994) 20.

 [17] M. Jebrak, Hydrothermal breccias in vein type ore deposits: A review of mechanisms, morphology and size distribution. Ore geology Rev., 12 (1997) 111-134.

 [18] H.A. Gahlan, S. Arai, A.H. Ahmed, Y. Ishida, Y.M. Abdel-Aziz, A. Rahimi, Origin of magnetite veins in serpentinite from the Late Proterozoic Bou-Azzer ophiolite, Anti-Atlas, Morocco: An implication for mobility of iron during serpentinization, Journal of African Earth Science, 46 (2006) 318- 330.

 

[19] A. Darwishzadeh, Igneous lithology. Shalizar Publishing House, (2007) 254.

 [20] G.E. Harlow, L’Origine de jade jadéite. Revue de Gemmologie A.F.G.V 150, (2004) 7-11.

 [21] C.E.J. De Ronde, P. Blattner, Hydrothermal Alteration, Stable Isotopes, and Fluid Inclusions of the Golden Cross Epithermal Gold-Silver Deposit, Waihi New Zealand. Society of Economic Geologists., 83 (1988) 895-917.

 [22] R.W. Boyle, Exploration Eeochimestry, in Background papers on the earth  sciences in Canada (C. H. Smith, editor), Canada Geol Survey Paper., 69-56 (1970) 254-261.

 [23] C.D. Henry, T.W. Duex, Origin of the mineralization at the Mammoth mine, Buckshot Ignimbrite, Trans-Pecos Texas (abstract). Geological Society America program with abstracts, 13, 5 (1981) 239.

 [24] R.A. Zielinski, D.A. Lindsey, J.N. Rosholt, The distribution and mobility of uranium in glassy and zeolitized tuff, Keg Mountain area. Utah, U.S.A: Chemical Geology, 29, 1 (1980) 139-162.s.

[25] M.W. Roper, A.B. Wallece, Geology of the Aurora uranium prospect, Malheur County, Oregon, in Goodell, P. C., and Waters, A. C., eds., Uranium on volcanic and volcaniclastic rocks: American Association of Petroleum Geologist Studies in Geology no., 13 (1981) 81-88.

 

[26] C.G. Cunningham, J.D. Rasmussen, T.A. Steven, R.O. Rye, P.D. Rowley, S.B. Romberger, J. Selverstone, Hydrothermal uranium deposits containing molybdenum and fluorite in the Marysvale volcanic field, west-central Utah: Mineralium Deposita, 33 (1998b) 477-494.

 [27] H. Qatmiri, Determination of the temperature range of Mineralization in a four-dome copper mine Using Morphology of Pyrite Crystals, Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy, 2 (2006) 295-304.

 [28] D. Jillett, N.D. Coombs, Clinoptilolite in the Ashley mudstone, Waihao River section, south Conterbury, New Zealand., 38 (1995) 253-256.

 [29] F.J. Dahlkamp, Uranium Deposits of the World –Asia. Springer-Verlag, (2010) 493.

 [30] A.A. Hassani Pak, M. Sharaf al-Din, Exploratoion Data Analysis. Tehran University Press. First Edition (2001).